Hebt u ook zo'n hekel aan radiofiguren die ten koste van anderen lollig proberen te zijn? Ze zitten zich in hun studio's blijkbaar kapot te vervelen en denken misschien daarom dat dit ook wel voor hun luisteraars zal gelden. Daarom lullen ze ook zo verschrikkelijk veel, ook als ze geen informatief programma hebben.

Woordendiarree. Een onweerstaanbare drang om zich te ontlasten. Misschien is het ook angst voor stilte. Want zelfs praten alleen is niet genoeg. Er moet ook nog een zogenaamdefiller onder: wat instrumentale muziek waar de dames en heren dan door- en overheen praten. De luisteraar zou eens in paniek raken als ze tussen het gebabbel door ademhalen. Oei! Ik hoorde even niks! Wat was me dat voor iets raars? Er zijn zelfs radiostations die zo'n bonkend muziekje laten spelen als ze iemand interviewen.

Zinledig geluid en kletspraat

Misschien is het de schuld van de netmanagers, of hoe heten die lieden. Ergens in de hogere echelons van het radiowezen moet ooit besloten zijn dat radio een continue stroom van zinledig geluid moet wezen.

Muziek is tot daaraan toe, maar gezien het feit dat veel dj's muziek meestal ruim voor het einde van een nummer onderbreken met geleuter en meestal ook nog een tijdje doorkletsen als een nummer al begonnen is, lijkt dat niet eens de prioriteit te zijn. Kletspraat verkopen, dat is de bedoeling. Elke seconde amusement brengen. Het moet een zenuwslopende bezigheid zijn.

Het is in die sfeer dat radiomakers bedenken dat het wel eens geweldig leuk zou kunnen zijn om andere mensen te kakken te zetten door ze op te bellen en in de een of andere val te lokken. Zoiets heet een practical joke te zijn, maar het kan evengoed beschouwd worden als een vorm van openbaar pesten.

Hoewel ik aanneem dat de gewoonlijk erg politiek-correcte mediamannen en -madammen desgevraagd elke actie tegen pesten op school of op het werk van ganser harte onmiddellijk zouden ondersteunen, verhindert het niet dat ze er zich op de radio dagelijks aan bezondigen.

Je zou hier nog een onderscheid kunnen maken tussen het pesten van publieke figuren en van hen die dat niet zijn. Publieke figuren vertegenwoordigen een bepaalde macht en het kan heilzaam zijn om die eens wat te relativeren. Als diverse fora op de sites van kranten en omroepen iets duidelijk maken, dan is het wel dat diegenen die eenvoudige toegang hebben tot de media soms alleen al vanwege die toegang diep gehaat worden. Een publieke figuur publiekelijk neerhalen kan dus nuttig zijn – een daad van barmhartigheid jegens Jan met de pet die nergens anders aan het woord komt dan in die fora, die overigens in mediakringen zelf veelal als irrelevant beschouwd worden. En die publieke figuren moeten daar maar tegen kunnen.

Zo reageerde prins Charles na de grap van het Australische radiostation (maar nog voor de vermoedelijke zelfdoding van de verpleegster Jacintha Saldanha) buitengewoon geestig op een vraag van een tv-journalist: ‘Hoe weet u zeker dat ik geen radiostation ben?' – een antwoord dat van meer humor getuigt dan de radiograp zelf.

En wanneer programma's als Bananasplit BV's in de zeik nemen, blijken die meestal wel bereid om nadien in het programma op te draven en (al dan niet groen) mee te lachen om hun vernedering. Dat heet ‘sportief', en die sportiviteit legt hen geen windeieren. De BV valt van zijn voetstuk, wordt mens onder de mensen, waardoor hij paradoxaal genoeg eigenlijk nog wat hoger op zijn voetstuk komt te staan. ‘Hij is zo bijzonder, want hij is zo gewoon gebleven.'

Belachelijk voor de hele wereld

Maar voor de gewone man is het anders. Voor hem geldt wat de meeste mediatijgers allang vergeten zijn: dat ‘op radio of tv komen' iets uitzonderlijks is en van een mens bijgevolg ook iets bijzonders maakt.

Het is alsof hijzelf op een voetstuk wordt gezet, alsof hij zichtbaar wordt voor de hele wereld en er nu eindelijk toe doet. Daarom is de klap des te harder als blijkt dat hij alleen maar op dat voetstuk is gehesen om belachelijk te worden gemaakt. En dat niet alleen voor zijn collega's of zijn familie, maar inderdaad voor de hele wereld.

In medialand wordt nu weliswaar geschokt gereageerd op het mogelijke verband tussen de zelfmoord van Saldanha en de Australische radiograp, maar tegelijkertijd wordt ook steeds benadrukt dat de grap zelf onschuldig was, dat dergelijke grapjes (pesterijen) ‘moeten kunnen'. Het lijkt mij te duiden op het ontbreken van enig werkelijk inzicht in de eigen positie. Net de massamedia zijn er tegenwoordig snel bij om iedereen die iets anders wil dan hun voorgesneden amusement ‘elitair' te noemen. Ze lijken niet in te zien dat zij op dit moment de werkelijke elite vormen. Zij beslissen immers wie op welke wijze toegang krijgt tot wat zij tot de echt relevante werkelijkheid hebben verklaard. Zij lijken zich totaal niet bewust te zijn van die positie en van de daarmee verbonden verantwoordelijkheid. Voortgedreven door de even dwangneurotische als marktgestuurde noodzaak de eigen verveling te verdrijven met melig amusement, maken ze slachtoffers die ze vervolgens zelf het liefst niet tellen.

--------------